คอนญัก VS VSOP XO ต่างกันที่อายุในถัง
โดยทีม sommelier ของ WNLQ9.shop · เผยแพร่
คำตอบสั้น
VS, VSOP และ XO คือระดับอายุของคอนญัก บอกว่าน้ำบรั่นดี (eau-de-vie) บ่มในถังโอ๊กมาอย่างน้อยกี่ปี VS อย่างน้อย 2 ปี VSOP อย่างน้อย 4 ปี และ XO อย่างน้อย 10 ปี อายุนี้นับจากน้ำบรั่นดีที่อายุน้อยสุดในขวด ไม่ใช่ค่าเฉลี่ย คอนญักส่วนใหญ่เป็นการผสมหลายอายุ จึงมักมีส่วนที่แก่กว่าตัวเลขบนฉลาก
ตัวเลขที่ควรรู้
- VS
- อย่างน้อย 2 ปี
- VSOP
- อย่างน้อย 4 ปี
- Napoléon
- อย่างน้อย 6 ปี
- XO
- อย่างน้อย 10 ปี (ตั้งแต่ เม.ย. 2018)
- XXO
- อย่างน้อย 14 ปี
- องุ่นหลัก
- Ugni Blanc มากกว่า 98% ของไร่
Cognac คือบรั่นดีจากเขต Cognac
คอนญัก (Cognac) คือบรั่นดีองุ่นที่ผลิตในเขตที่กฎหมายกำหนดรอบเมืองคอนญัก ทางตะวันตกของฝรั่งเศส บรั่นดีที่ทำนอกเขตนี้ใช้ชื่อคอนญักไม่ได้
องุ่นหลักคืออูนี บลอง (Ugni Blanc) ซึ่งปลูกในไร่มากกว่า 98% ของเขต ไวน์จากองุ่นนี้เปรี้ยวและแอลกอฮอล์ต่ำ ถ้าเป็นไวน์ธรรมดาก็ไม่โดดเด่น แต่เหมาะกับการกลั่น เพราะความเปรี้ยวช่วยรักษาความสดของกลิ่น
ไวน์ถูกกลั่น 2 ครั้งในหม้อกลั่นทองแดงแบบชารองต์ (alambic charentais) ได้น้ำบรั่นดีใส ไม่มีสี แล้วจึงนำไปบ่มในถังโอ๊ก สีอำพันและกลิ่นวานิลลา ผลไม้แห้ง และเครื่องเทศ มาจากช่วงที่อยู่ในถัง
ระดับอายุของคอนญัก
ทุกระดับบอกอายุขั้นต่ำในถังโอ๊ก ยิ่งระดับสูง ช่วงเวลาในถังยิ่งยาว
| ระดับ | ย่อมาจาก | อายุขั้นต่ำในถัง |
|---|---|---|
| VS (หรือ ***) | Very Special | 2 ปี |
| VSOP | Very Superior Old Pale | 4 ปี |
| Napoléon | ไม่ได้เป็นตัวย่อ | 6 ปี |
| XO | Extra Old | 10 ปี |
| XXO | Extra Extra Old | 14 ปี |
ชื่อย่อเป็นภาษาอังกฤษ เพราะตลาดอังกฤษเป็นผู้รับคอนญักรายใหญ่มาหลายศตวรรษ คำเหล่านี้จึงติดมาจนกลายเป็นมาตรฐาน
VS อย่างน้อย 2 ปี และ VSOP อย่างน้อย 4 ปี
VS เป็นระดับเริ่มต้น น้ำบรั่นดีอยู่ในถังอย่างน้อย 2 ปี กลิ่นยังสดและเน้นผลไม้ เนื้อเบากว่า
VSOP ต้องบ่มอย่างน้อย 4 ปี เวลาในถังที่นานขึ้นทำให้สีเข้มขึ้น กลิ่นไม้และวานิลลาชัดขึ้น และความแรงของแอลกอฮอล์รู้สึกนุ่มลง
XO อย่างน้อย 10 ปี (ตั้งแต่ปี 2018)
XO ต้องบ่มอย่างน้อย 10 ปี เกณฑ์นี้ปรับขึ้นจาก 6 ปีในเดือนเมษายน 2018 ขวด XO ที่บรรจุก่อนหน้านั้นจึงอาจมีส่วนผสมอายุ 6 ปีได้ตามกฎเดิม
ช่องว่างที่ XO เคยใช้ ตอนนี้เป็นของ Napoléon ซึ่งต้องอย่างน้อย 6 ปี ส่วน XXO เป็นระดับที่เพิ่มขึ้นในช่วงเดียวกัน กำหนดไว้อย่างน้อย 14 ปี
คอนญักที่บ่มนานมักมีกลิ่นที่ผู้ผลิตชาวชารองต์เรียกว่า rancio คือกลิ่นถั่ว เห็ด และหนังเก่า ซึ่งเกิดจากการบ่มในถังหลายสิบปี
อายุนับจาก eau-de-vie ที่อ่อนกว่าทุกตัวในขวด
คอนญักแทบทุกขวดเป็นการผสมน้ำบรั่นดีหลายอายุและหลายไร่ ตัวเลขบนฉลากบอกอายุของส่วนผสมที่อายุน้อยสุด ไม่ใช่ค่าเฉลี่ย
ตัวอย่างสมมุติ ถ้า XO ขวดหนึ่งผสมน้ำบรั่นดีอายุ 10, 15 และ 25 ปี ฉลากบอกได้แค่ว่าเป็น XO เพราะตัวที่อ่อนกว่าทุกตัวคือ 10 ปี กฎนี้ทำให้ผู้ผลิตบอกอายุเกินจริงไม่ได้
ผลอีกข้อคือผู้ผลิตใส่น้ำบรั่นดีที่แก่กว่าเกณฑ์ได้เสมอ VSOP บางขวดจึงมีส่วนผสมที่อายุเกิน 4 ปีไปมาก ระดับบนฉลากเป็นพื้นขั้นต่ำ ไม่ใช่เพดาน
สรุป 3 บรรทัด
- VS อย่างน้อย 2 ปี · VSOP 4 ปี · XO 10 ปี (ตั้งแต่ปี 2018)
- อายุนับจากน้ำบรั่นดีที่อายุน้อยสุดในขวด ไม่ใช่ค่าเฉลี่ย
- คอนญักกลั่น 2 ครั้งในหม้อทองแดง จากองุ่น Ugni Blanc เป็นหลัก
คำถามที่พบบ่อย
VSOP ย่อมาจากอะไร
VSOP ย่อมาจาก Very Superior Old Pale เป็นระดับที่น้ำบรั่นดีที่อายุน้อยสุดในขวดต้องบ่มในถังโอ๊กอย่างน้อย 4 ปี
Napoléon กับ XXO คืออะไร
ทั้งคู่เป็นระดับอายุที่เป็นทางการ Napoléon ต้องบ่มอย่างน้อย 6 ปี อยู่ระหว่าง VSOP กับ XO ส่วน XXO ต้องบ่มอย่างน้อย 14 ปี
คอนญักบ่มต่อในขวดได้ไหม
ไม่ได้ คอนญักเปลี่ยนแปลงเฉพาะตอนอยู่ในถังไม้ เมื่อบรรจุขวดแล้วอายุจะหยุดที่เดิม ควรเก็บขวดตั้งตรงเพื่อไม่ให้แอลกอฮอล์สัมผัสจุกนาน
อ่านต่อ
แหล่งข้อมูล
- BNIC (cognac.fr): Cognac grape varieties
- BNIC (cognac.fr): An exceptional spirit (double distillation, oak ageing)
- Wikipedia: Cognac (grades and production)
- Armagnac BNIA (armagnac.fr): Distillation and ageing (spirits stop ageing once bottled)
เนื้อหาเพื่อความรู้ สำหรับผู้มีอายุ 20 ปีขึ้นไป