8 คำบนฉลากไวน์ที่ควรรู้ก่อนเริ่มอ่าน
โดยทีม sommelier ของ WNLQ9.shop · เผยแพร่
คำตอบสั้น
คำศัพท์ฉลากไวน์ที่เจอบ่อยมี 8 คำ: AOC/AOP คือชื่อเขตที่กฎหมายคุ้มครอง, Vintage คือปีที่เก็บองุ่น, Grand Cru คือระดับแปลงหรือหมู่บ้าน, Domaine/Château คือที่ดินของผู้ผลิต, Mis en bouteille au domaine คือบรรจุขวดที่ไร่, NV คือผสมหลายปี, Brut คือน้ำตาลไม่เกิน 12 g/L และ Vieilles Vignes คือเถาแก่ ซึ่งไม่มีนิยามตามกฎหมาย
ตัวเลขที่ควรรู้
- Vintage
- ปีที่เก็บเกี่ยวองุ่น
- Brut
- น้ำตาลต่ำกว่า 12 g/L (เกณฑ์ EU)
- AOP
- ชื่อระดับ EU ของ AOC
- Vieilles Vignes
- ไม่มีนิยามในกฎหมายฝรั่งเศส
AOC / AOP: ชื่อเขตที่กฎหมายคุ้มครอง
AOC (Appellation d’Origine Contrôlée) บอกว่าไวน์มาจากเขตที่กำหนดไว้ และทำตามกฎของเขตนั้น กฎครอบคลุมพันธุ์องุ่น ผลผลิตต่อไร่ และวิธีทำไวน์
AOP (Appellation d’Origine Protégée) คือชื่อเดียวกันในระดับสหภาพยุโรป ไวน์ฝรั่งเศสใช้ได้ทั้งสองแบบ ความหมายเหมือนกัน บนฉลากมักเห็นชื่อเขตแทรกตรงกลาง เช่น Appellation Bordeaux Contrôlée
ชื่อเขตบนฉลากจึงบอกมากกว่าที่ตั้ง มันบอกว่าไวน์ผ่านกฎชุดหนึ่งมาแล้ว ประเทศอื่นในยุโรปมีระบบคล้ายกัน เช่น DOC ของอิตาลี และ DO ของสเปน
Vintage: ปีที่เก็บองุ่น ไม่ใช่ปีที่บรรจุขวด
ปีบนฉลากคือปีที่เก็บเกี่ยวองุ่น ไวน์อาจบ่มต่ออีกหลายปีก่อนออกจากไร่ แต่ตัวเลขยังเป็นปีเก็บเกี่ยวเสมอ
ปีมีความหมายเพราะอากาศแต่ละปีต่างกัน ปีที่ร้อนให้องุ่นสุกมาก ปีที่เย็นหรือฝนชุกให้ไวน์เปรี้ยวและเบากว่า
ไวน์ที่ระบุปีใน EU ต้องใช้องุ่นจากปีนั้นอย่างน้อย 85% ถ้าไม่มีปีบนฉลาก มักหมายถึงไวน์ผสมหลายปี ซึ่งเรียกว่า NV
Grand Cru: ระดับของที่ดิน ความหมายเปลี่ยนตามแคว้น
Grand Cru แปลตรงตัวว่า "แหล่งปลูกชั้นใหญ่" ในเบอร์กันดีหมายถึงแปลงไร่ชั้นบนสุด 33 แปลง ในแชมเปญหมายถึงหมู่บ้านที่ได้ระดับสูงสุด 17 แห่ง
ในบอร์โดซ์ Grand Cru Classé ใช้จัดชั้นชาโต จึงต้องดูว่าฉลากมาจากแคว้นไหนก่อนตีความคำนี้
คำที่บอกผู้ทำ ความหวาน และอายุเถา
อีก 5 คำบอกว่าใครทำ ทำแบบไหน และองุ่นมาจากเถาแบบใด ตารางนี้สรุปความหมาย และบอกว่าคำไหนมีกฎกำกับ
| คำ | แปลว่า | มีกฎกำกับไหม |
|---|---|---|
| Domaine / Château | ที่ดินที่ปลูกองุ่นและทำไวน์เอง | มี: ใช้ได้เมื่อองุ่นมาจากที่ดินนั้นและทำไวน์ที่นั่น |
| Mis en bouteille au domaine | บรรจุขวดที่ไร่ของผู้ผลิต | มี: ต้องบรรจุขวดในที่ดินนั้นจริง |
| NV (Non-Vintage) | ผสมไวน์หลายปี ไม่ระบุปี | ไม่ใช่ศัพท์กฎหมาย: บอกแค่ว่าไม่มีปี |
| Brut | สปาร์กลิงรสแห้ง | มี: น้ำตาลต่ำกว่า 12 g/L |
| Vieilles Vignes | เถาองุ่นแก่ | ไม่มี: ผู้ผลิตตั้งเกณฑ์เอง |
Domaine นิยมในเบอร์กันดี ส่วน Château นิยมในบอร์โดซ์ Château บนฉลากไม่จำเป็นต้องมีปราสาท ขอแค่เป็นที่ดินที่ปลูกองุ่นและทำไวน์เอง
Mis en bouteille au domaine (หรือ au château) บอกว่าผู้ปลูกคุมงานถึงขั้นบรรจุขวด ต่างจากไวน์ที่ส่งไปบรรจุที่โรงงานอื่น
Brut ใช้กับสปาร์กลิงไวน์ เกณฑ์ของ EU กำหนดน้ำตาลต่ำกว่า 12 กรัมต่อลิตร แห้งกว่านั้นคือ Extra Brut (0–6 g/L) และ Brut Nature (ต่ำกว่า 3 g/L)
Vieilles Vignes ไม่มีนิยามในกฎหมายฝรั่งเศส ผู้ผลิตบางรายใช้กับเถาอายุ 30 ปี บางรายใช้กับเถาอายุ 60 ปี เถาแก่ให้ผลน้อยลง องุ่นจึงมักเข้มข้นขึ้น แต่คำนี้บอกได้แค่ความตั้งใจของผู้ผลิต
สรุป 3 บรรทัด
- Vintage คือปีเก็บองุ่น NV คือผสมหลายปีเพื่อให้รสคงที่
- AOC กับ AOP คือระบบเดียวกัน ส่วน Grand Cru มีความหมายต่างกันตามแคว้น
- Brut มีเกณฑ์น้ำตาลชัดเจน Vieilles Vignes ไม่มีนิยามตามกฎหมาย
คำถามที่พบบ่อย
AOC กับ AOP ต่างกันไหม
ไม่ต่าง AOC คือชื่อในระบบฝรั่งเศส AOP คือชื่อเดียวกันในระดับสหภาพยุโรป ไวน์ฝรั่งเศสเลือกเขียนแบบใดก็ได้
Mis en bouteille au domaine แปลว่าอะไร
แปลว่าบรรจุขวดที่ไร่ของผู้ผลิต บอกว่าคนปลูกองุ่นคือคนที่ทำไวน์และบรรจุขวดเอง
NV แปลว่าคุณภาพต่ำกว่าหรือเปล่า
ไม่ได้แปลว่าต่ำกว่า NV คือการผสมไวน์หลายปีเพื่อให้รสคงที่ทุกขวด แชมเปญส่วนใหญ่เป็น NV และต้องบ่มอย่างน้อย 15 เดือน
Brut หวานไหม
Brut คือรสแห้ง น้ำตาลต่ำกว่า 12 กรัมต่อลิตร ถ้าต้องการแห้งกว่านั้นให้ดูคำว่า Extra Brut หรือ Brut Nature
อ่านต่อ
แหล่งข้อมูล
- EUR-Lex: Commission Delegated Regulation (EU) 2019/33 (wine labelling, sugar content terms)
- European Commission: Geographical indications and quality schemes (PDO/AOP)
- INAO (Institut national de l'origine et de la qualité)
- Comité Champagne
เนื้อหาเพื่อความรู้ สำหรับผู้มีอายุ 20 ปีขึ้นไป